Geneeskunde

Zwangerschap + Alcohol = Problemen

Zelfs gematigd drinken kan schade aan de foetus veroorzaken

Sommige baby’s ruiken als poeder, sommige als goedkope wijn. Een zwangere vrouw die zwaar drinkt kan wel haar flessen verstoppen, maar in de verloskamer kan zij het ernstig onderontwikkelde kind niet achterhouden, dat vaak ter wereld komt gedoopt in bijtend vrucht-water dat eigenlijk een 80-% marinade is.

De verzameling fysische en verstandelijke gebreken die dokters Foetaal Alcohol Syndroom (FAS) noemen is erkend als een valkuil bij zwangerschap sinds de tijd van het Oude Testament, toen Simsons moeder door een engel gewaarschuwd werd wijn te vermijden terwijl zij haar ongeboren kind droeg. Nu komt het slechte nieuws dat zwangere vrouwen die zelfs gematigd drinken tijdens de zwangerschap hun ongeboren kinderen kunnen schaden. Het gebruiken van grote hoeveelheden alcohol kan resulteren in geestelijke achterstand, kromming van de ruggengraat en abnormaliteiten in het gezicht van de foetus; en gematigd drinken kan een kind opleveren dat emotionele problemen heeft, slapeloosheid en een chronische onbekwaamheid zich te redden op school en op het werk. Deze minder ernstige vorm van FAS, bekend als Foetaal Alcohol Effect (FAE), kan blijkbaar teweeg gebracht worden in bepaalde kritieke ontwikkelingsfasen door een enkel “Hoera ik ben zwanger” glas champagne.

Onderzoek op dit gebied is net serieus begonnen, maar drinken tijdens zwangerschap geldt als een van de hoofdoorzaken voor verstandelijk achtergebleven kinderen in Amerika. Vorig jaar werden een tot drie van elke 1,000 nieuwgeborenen gediagnosticeerd met een volledig ontwikkelde Foetaal Alcohol Syndroom (FAS). Dr. Kenneth Lyons Jones, een leidend onderzoeker op dit gebied, schatte dat 10 procent van de baby’s die geboren zijn uit “gematigde drinkers” problemen zouden kunnen krijgen die in verband staan met alcohol. Een recent onderzoek van de psychologe Ann Streissguth, verbonden aan de Universiteit van Washington, leverde op dat vrouwen die gemiddeld een tot twee glazen per dag dronken tijdens de eerste twee maanden van zwangerschap, kinderen hadden met langzame reactie tijden en die maar kort hun aandacht ergens bij konden houden.

De sleutel tot het begrijpen van het probleem is je te realiseren dat alle alcohol die een moeder tot zich neemt, ook terechtkomt in de bloedstroom van de foetus, die onmiddellijk dronken wordt. Dit zegt Michael Dorris, een antro-pologieprofessor uit Dartmouth die een nieuw boek geschreven heeft over de ervaring van het opvoeden van een FAS kind getiteld ‘Het Gebroken Koord’ (300 bladzijden, Harper & Row). De voornaamste vraag, zegt hij, is: “als jij je kind de dag na de geboorte geen fles gin zou willen geven, waarom doe je het dan de dag ervoor?”

Dorris is geen angstverspreider of kruisvaarder – maar gewoon de adoptieve vader van een nu 21 jarige man die problemen met het strikken van zijn schoenen heeft. ‘Het Gebroken Koord’ is het ontroerende verhaal van de langzame vooruitgang in het leven van zijn zoon Adam en het eigen succes van de schrijver een gezin op te bouwen rond zijn kind met problemen. Sinds 1981 is Dorris getrouwd met romanschrijfster Louise Erdrich, met wie hij drie biologische en nog twee geadopteerde kinderen heeft. Hij was een vrijgezel, die alleen woonde, toen hij in 1971 Adam adopteerde, een 3-jarige Indiaanse Sioux jongen. Dorris, zelf een halve inheemse Amerikaan van geboorte, was gewaarschuwd dat Adam te klein en te langzaam was en dat hij het slachtoffer was van verwaarlozing door alcoholistische ouders en dat hij “niet goed gedijde.” Maar Dorris wist zeker dat hij de jongen zo kon verzorgen dat hij weer normaal werd.

Maar er is echter geen weg om de schade die een FAS of FAE kind in de baarmoeder heeft opgelopen ongedaan te maken. Adam, een mooi maar vreemd kind, combineerde vanaf het begin een minimaal vocabulaire met een enorm vermogen tot liefde. Hij was uiterst mager en geheel ongeïnteresseerd in toilettraining. Tenslotte, gezien de epileptische aanvallen, konden de dokters en psychologen in de omgeving van Dartmouth geen naam aan het probleem geven. Maar toen Dorris een foto van Adam aan een familievriend liet zien die met inheemse Amerikanen van geboorte werkte, keek de man naar het kleine hoofd van de jongen, de platte neus en lusteloze ogen – en zei, “FAS, hè?” Het is niet verbazend dat Dorris over de rampspoed in een Indianen reservaat zou beginnen te leren. Er zijn verschillende redenen waar-door bij inheemse Amerikanen ongeveer vijf keer zoveel al-coholisme voorkomt als onder de bevolking in zijn geheel, zoals bijvoorbeeld druk van kameraden en armoede of oorzaken van genetische aard. En volgens sommige schattingen vertoont een kwart van de kinderen die in reservaten geboren zijn tekenen van Foetaal Alcohol Effect. De situatie daar is nog somberder dan het eerst leek, zegt Dorris, omdat meisjes die ter wereld zijn gekomen met het slechte beoordelingsvermogen dat FAE slachtoffers kenmerkt, “de boodschap over nuchter blijven tijdens de zwangerschap gewoon niet kunnen begrijpen.” Om de negatieve spiraal te doorbreken die ervoor zorgt dat het aantal mensen met FAE exponentieel toeneemt, zijn sommige reservaten (die niet geheel gebonden zijn aan de beperkingen van de Amerikaanse grondwet) ermee begonnen zwangere vrouwen, die weigeren te stoppen met drinken op te sluiten – een plan dat Dorris en zijn vrouw, die ook half Indiaanse is, krachtig steunen.

Borstvoeding: Dat het probleem minder erg is buiten de reservaten komt niet omdat het met meer verstand wordt behandeld. Veel dokters die jaren geleden gestudeerd hebben en de onderzoeken niet goed hebben bijgehouden, vertellen vrouwen nog steeds dat het OK is iedere avond een of twee glazen te drinken. En sommige verouderde La Leche League literatuur die nog in omloop is, moedigt zogende vrouwen aan bier te drinken om de productie van moedermelk te stimuleren – ook al kan de alcohol de ontwikkeling van een zuigeling schaden. Ondanks alles blijft Dorris optimistisch. Voor Adam kan er niet veel worden gedaan. Hij kon buitenshuis wonen en een aantal baantjes als keukenhulp behouden, echter zonder al te veel succes. Toch bemerkt de schrijver dat, in tegenstelling tot AIDS en andere ernstige ziektes, FAS and FAE door voorlichting theoretisch ge-heel te voorkomen zijn. Beginnend met het feit dat vanaf november een federale wet eist dat op alle alcoholische dranken waarschuwingen staan m.b.t. aangeboren afwijkingen en andere gevaren van drinken.

Een ding dat Dorris echter geleerd heeft, is dat veel mensen hun eigen zeer persoonlijke relatie met alcohol hebben, waarin ze iedere bemoeienis zeer kwalijk nemen. In ‘Het Gebroken Koord’ vertelt hij van een gebeurtenis, toen hij een zwangere vrouw een martini hoorde bestellen in een restaurant op het vliegveld en haar vroeg dit te heroverwegen. Zij vertelde hem zich met zijn eigen zaken te bemoeien. Toen de drank gebracht werd glimlachte zij sarcastisch in zijn richting en zei: “Proost”.

Door Charles Leerhsen
en Elizabeth Schaefer

Bron: ‘Newsweek’, Augustus 21, 1989